Má ég byggja einkaskýli á Íslandi?

Þýtt af ensku síðunni sem var athuguð 2026-10-20. Titlar heimilda eru á upprunalegu tungumáli.

Í stuttu máli. Ísland birtir engar reglur um einkaskýli. Í löggjöfinni um almannavarnir sem Almannavarnir telja upp, lögum um almannavarnir nr. 82/2008 og reglugerðum við þau, er hvorki krafa um skýli, leyfi né tilkynningarferli ¹. Engin skylda er að hafa skýli, ekkert sérstakt leyfi er til og enginn opinber tæknistaðall eða samþykktarferli ¹.

Gilda reglur um einkaskýli á Íslandi?

Nei. Ísland birtir ekkert um þetta efni ¹:

• Skylda: engin. Íslenskum heimilum er ekki skylt að hafa skýli.
• Sérstakt leyfi eða tilkynning: engin sérstök ákvæði.
• Tæknistaðall eða samþykki: Ísland birtir hvorki tæknistaðla né samþykktarferli fyrir skýli.

Þótt engar reglur séu um skýli er framkvæmd ekki þar með undanþegin öllum reglum. Almennar byggingarreglur voru ekki skoðaðar hér, svo Phaenyx segir ekki til um hvort tiltekin framkvæmd þarfnist byggingarleyfis. Spyrðu sveitarfélagið þitt áður en framkvæmdir hefjast.

Skráði Ísland einhvern tíma byggingar sem veita vernd?

Á tímum kalda stríðsins voru allar byggingar sem veittu 100-falda eða meiri vernd gegn geislun, miðað við bersvæði, skráðar; í skýrslu Almannavarna frá 2005 segir að síðan hafi dregið úr áherslu á þetta ². Engin núgildandi skrá yfir slíkar byggingar er birt í þeim heimildum sem skoðaðar voru. Hugtakið verndarstuðull er útskýrt í hvað verndarstuðull merkir.

Hvað felst í skýlisframkvæmd, almennt séð?

Þar sem enginn íslenskur staðall er til um skýli er ekkert íslenskt viðmið til að hanna eftir. Almennu leiðbeiningarnar okkar lýsa hugtökunum, hver með sínum heimildum:

• Verndarstuðull og 7-10 reglan um geislavirkt úrfelli
• Loftræsting skýla og NBC-loftsíun
• Raki og mygla neðanjarðar og radon neðanjarðar
• Staðlar um örugg herbergi í öðrum löndum

Allt sem er neðanjarðar eða burðarvirki þarfnast menntaðs burðarþolsverkfræðings. Phaenyx gefur engar byggingarleiðbeiningar; sjá hvað þarf til að gera niðurgrafinn gám öruggan til að skilja hvers vegna.

Hvað mælir Ísland með í staðinn?

Opinbera fyrirmyndin er viðbúið heimili, sem getur bjargað sér í að minnsta kosti þrjá daga, og rýming í fjöldahjálparstöðvar Rauða krossins þegar heimilið er ekki öruggt ³⁴. Fyrirmæli um rýmingu koma frá ríkislögreglustjóra eða lögreglustjóra á viðkomandi svæði (og/eða Veðurstofu Íslands) og íbúum ber að fara eftir þeim ⁵. Sjá birgðir á Íslandi, almannavarnaskýli á Íslandi og skýla á staðnum eða rýma?.

Algengar spurningar

Er löglegt að byggja neyðarbyrgi á Íslandi?

Engin íslensk lög fjalla sérstaklega um einkaskýli; í lögum um almannavarnir nr. 82/2008 er ekkert ákvæði um skýli ¹. Almennar byggingarreglur geta samt átt við; spyrðu sveitarfélagið þitt.

Þarf ég sérstakt leyfi fyrir skýli á Íslandi?

Ekkert sérstakt leyfi eða tilkynningarferli er til fyrir skýli ¹.

Er til íslenskur staðall um skýli?

Nei. Ísland birtir hvorki tæknistaðla né samþykktarferli fyrir skýli ¹.

Styrkir ríkið gerð einkaskýla?

Engin styrkjaleið fyrir einkaskýli kemur fram í löggjöfinni sem Almannavarnir telja upp ¹.