Преведено од англиската страница, проверена на 2026-11-16. Насловите на изворите се задржани на нивниот оригинален јазик.
Накратко. Да, на хартија. Според Законот за заштита и спасување, општините мора да градат јавни засолништа за своето подрачје, а државата ги гради само за особено загрозени објекти 1. Владина уредба од 2010 година предвидува засолнишните места да опфатат најмалку 30% од населението 2. Дирекцијата за заштита и спасување води евиденција за изградените засолништа 1, но не е објавен список, број ниту карта.
Кој ги гради и управува јавните засолништа?
- Општините мора да градат јавни засолништа со кои ќе ги задоволат потребите за засолнување на луѓето, материјалните добра и културното наследство на своето подрачје 1. Секоја општина ги утврдува локациите во програма и во своите урбанистички планови, како самостојни објекти во близина на местата каде што луѓето живеат и работат 2.
- Државата гради јавни засолништа само за особено загрозени објекти, кои Дирекцијата за заштита и спасување (ДЗС) ги определува врз основа на геолошките, хидролошките и сеизмичките услови 12.
- Сопствениците или корисниците на засолништето го вршат неговото тековно и инвестиционо одржување 1. Дирекцијата ги прегледува засолништата со кои управува; општинските служби за заштита ги прегледуваат општинските 2.
Колку засолнишни места има?
Уредбата утврдува цел, а не број: засолнишните места што можат едновремено да се стават во функција треба да овозможат засолнување на најмалку 30% од населението на земјата 2. Дирекцијата води евиденција за изградените засолништа, рачно и електронски, со посебни обрасци за јавните засолништа и за засолништата во приватна сопственост 13. Phaenyx не најде објавен број на засолништа или места, ниту јавен пребарувач.
Колку брзо засолништата се подготвуваат?
При опасност, засолништето мора да се доведе во функција за основната намена во рок од 48 часа, со непречен пристап за лицата за кои е наменето 1. Во мирно време засолништата може да се издаваат под закуп за други намени, сè додека не се нарушува нивната заштитна функција 1; во вонредна или воена состојба, Дирекцијата бара засолништата издадени под закуп да се стават во функција најдоцна во рок од 48 часа 2.
Кога ќе се објави непосредна опасност, надлежните органи ја проверуваат состојбата на изградените засолништа, а населението се известува да обезбеди храна, вода и лекови 4. За време на опасноста, засолништата се користат според утврден режим, под раководство на раководители на засолништа, сè додека трае опасноста 4.
Какви видови засолништа постојат?
Уредбата од 2010 година разликува затворени, херметички засолништа со опрема за филтрирање на воздухот; отворени или херметички засолни без филтрирање на воздухот, во кои луѓето користат лични заштитни средства; и засолни со армирана плоча (25 cm двојно армиран бетон) против урнување 2. Јавните засолништа се градат за основна заштита според техничките нормативи на Дирекцијата 1; видете Стандарди за засолништата во Северна Македонија.
Како да го најдам најблиското засолниште?
Не е објавен јавен список ниту карта. Прашајте ја службата за заштита и спасување во вашата општина или Дирекцијата за заштита и спасување. Прирачникот за граѓаните од 2009 година наведува дека вашите итни резерви можат да го олеснат престојот во привремено засолниште 5. Видете Засолнување или евакуација? (на англиски).
Често поставувани прашања
Дали Северна Македонија има нуклеарни засолништа?
Јавните засолништа се проектирани да штитат од механичките, топлинските, радијационите и хемиските дејства на оружјата 6; колку ги има не е објавено.
Може ли засолништето да се користи како продавница или магацин?
Да, во мирно време може да се издаде под закуп ако се зачува неговата заштитна функција, а мора да биде подготвено во рок од 48 часа од појавата на опасност 12.
Кој плаќа за одржувањето?
Сопственикот или корисникот на засолништето 1; закупецот го плаќа тековното одржување за време на закупот 2.
Preparedness index: North Macedonia ranks 56th of 83, 46/100 · full ranking
Извори · 6
- Protection and Rescue Directorate (DZS), Законска регулатива · Закон за заштита и спасување — редакциски пречистен текст (Law on Protection and Rescue, consolidated text, to Official Gazette 251/21) проверено на 2026-11-16
- Government of the Republic of Macedonia — copy on dzs.gov.mk, Законска регулатива · Уредба за начинот на изградба на јавните засолништа и одржувањето и користењето на веќе изградените засолништа и другите заштитни објекти и определување на потребниот број на засолнишни места (Official Gazette 153/2010) проверено на 2026-11-16
- Protection and Rescue Directorate (DZS), Законска регулатива · Правилник за начинот на водење на евиденцијата за изградените засолништа и другите заштитни објекти (Official Gazette 43/2010) проверено на 2026-11-16
- Government of the Republic of Macedonia — copy on dzs.gov.mk, Законска регулатива · Уредба за спроведување на засолнувањето (Decree on implementing sheltering, 2005) проверено на 2026-11-16
- Government of the Republic of Macedonia / Crisis Management Center (with UNDP); file hosted by UNDRR PreventionWeb · Систем за управување со кризи — Прирачник за граѓаните (December 2009) проверено на 2026-11-16
- Protection and Rescue Directorate (DZS), Законска регулатива · Правилник за техничките нормативи за изградба на јавни засолништа (Official Gazette 48/2011) проверено на 2026-11-16