Преведено од англиската страница, проверена на 2026-11-16. Насловите на изворите се задржани на нивниот оригинален јазик.
Накратко. Проверете го порталот за квалитет на воздухот на Министерството за животна средина и просторно планирање, кој покажува часовни мерења од државните мерни станици 1. Неговиот индекс има шест нивоа, од Добро до Екстремно лошо, и од 4 јули 2025 година го следи Европскиот индекс за квалитет на воздухот 2. Кога PM10 ќе го надмине прагот на алармирање од 150 µg/m³ два последователни дена, министерството објавува јавно соопштение 34.
Каде можам веднаш да го проверам квалитетот на воздухот?
На порталот на министерството, кој ги дава најновите резултати од станиците низ целата земја, постојано ажурирани, и индекс за секоја станица 1. Индексот се заснова на часовните концентрации на пет загадувачи: PM10, PM2.5, азот диоксид, озон и сулфур диоксид, и го зема најлошиот од нив 2. Тој ја опишува краткорочната (часовна) состојба, а не годишниот просек 2.
Што значат нивоата на индексот?
| Ниво | PM2.5 (µg/m³) 2 | Совет за чувствителните лица 2 |
|---|---|---|
| Добро | 0-5 | Уживајте во вообичаените активности на отворено |
| Прифатливо | 6-15 | Уживајте во вообичаените активности на отворено |
| Умерено | 16-50 | Размислете за намалување на интензивните активности на отворено ако имате симптоми |
| Лошо | 51-90 | Размислете за намалување на физичките активности, особено на отворено |
| Многу лошо | 91-140 | Намалете ги физичките активности, особено на отворено |
| Екстремно лошо | над 140 | Избегнувајте физички активности на отворено |
Чувствителни групи се возрасните и децата со проблеми со дишењето и возрасните со срцеви болести 2. Видете Објаснување на индексот за квалитет на воздухот (на англиски).
Дали Северна Македонија издава предупредувања за загадување?
Да. Владина уредба за граничните вредности и праговите на алармирање утврдува праг на информирање за PM10 од 100 µg/m³ и праг на алармирање од 150 µg/m³, секој во текот на два дена со прогноза за стабилно време; за озонот, 180 µg/m³ во текот на еден час (информирање) и 240 µg/m³ во текот на три часа (алармирање); и прагови на алармирање од 500 µg/m³ за сулфур диоксид и 400 µg/m³ за азот диоксид во текот на три часа 3. Прагот на алармирање е нивото над кое и кратката изложеност претставува ризик за здравјето на целото население и се потребни итни мерки 3.
Кога прагот на алармирање за PM10 ќе биде надминат, земајќи ја предвид прогнозата на Управата за хидрометеоролошки работи, министерството објавува соопштение со станиците и измерените вредности: во 2025 година, на пример, на 26 јануари, на 18 декември за Кичево и Струмица и на 19 декември за пет станици во Скопје 4. Општините каде што постои ризик од надминување на праговите на алармирање мора да подготват краткорочен акциски план; министерството ја објавува листата на тие општини до 31 март секоја година, а Скопје има таков план 5.
Колку е загаден воздухот во просек?
Медијаната на македонските градови, пондерирана според населението, покажува околу 20 µg/m³ PM2.5 (годишен просек 2021-2023) 6, четири пати повеќе од насоката на СЗО од 5 µg/m³ 8. Азот диоксидот изнесува околу 7 µg/m³ 7, под насоката на СЗО од 10 µg/m³ 8. Таа вредност за NO2 е регионална позадина на површина од околу 80 km: на прометна улица ќе биде повисока.
Што да правам во ден со загаден воздух?
Следете ги здравствените совети за нивото на индексот 2. За зимскиот смог, видете Епизоди на загадување, Соба со чист воздух дома, Маски против чад, Чувствителни лица и загаден воздух и Децата и загадениот воздух (на англиски). За летниот озон, видете Денови со озон; за чадот од шумски пожари, Чад од шумски пожари. Phaenyx не најде официјална карта за радон за Северна Македонија; видете Радон под земја.
Често поставувани прашања
Кој е прагот на алармирање за PM10 во Северна Македонија?
150 µg/m³ во текот на два последователни дена со прогноза за стабилно време 34.
Дали македонскиот индекс е ист како европскиот?
Од 4 јули 2025 година го следи Европскиот индекс за квалитет на воздухот 2.
Каде се објавуваат соопштенијата за алармирање?
На порталот за квалитет на воздухот на министерството, во делот за прагови на алармирање 4.
Preparedness index: North Macedonia ranks 56th of 83, 46/100 · full ranking
Извори · 8
- Ministry of Environment and Physical Planning (МЖСПП), air quality portal · Квалитет на воздух — преглед на моментални резултати од мерењата проверено на 2026-11-16
- Ministry of Environment and Physical Planning (МЖСПП), air quality portal · Индекс за квалитет на воздух (Air Quality Index) проверено на 2026-11-16
- Ministry of Environment and Physical Planning (МЖСПП), air quality portal · Гранични/целни вредности и прагови (Limit and target values and thresholds) проверено на 2026-11-16
- Ministry of Environment and Physical Planning (МЖСПП), air quality portal · Прагови на алармирање — соопштенија за надминување на праг на алармирање (2025) проверено на 2026-11-16
- Ministry of Environment and Physical Planning (МЖСПП), air quality portal · Краткорочни планови (Short-term action plans) проверено на 2026-11-16
- Atmospheric Composition Analysis Group (ACAG), Washington University in St. Louis · Surface PM2.5, V6.GL.02.04 (annual mean 2021-2023) проверено на 2026-11-16
- Copernicus Atmosphere Monitoring Service (ECMWF) · CAMS global reanalysis (EAC4) проверено на 2026-11-16
- World Health Organization · WHO global air quality guidelines (2021) проверено на 2026-11-16