Mag je in Nederland een eigen schuilplaats bouwen?

Vertaald uit de Engelse pagina, gecontroleerd op 2026-10-21. De titels van de bronnen staan in hun oorspronkelijke taal.

In het kort. Geen Nederlandse wet verplicht, subsidieert of vergunt specifiek een eigen schuilplaats. Het landelijke bouwbesluit (Bbl) stelt geen eis voor schuilplaatsen ⁵, en de overheid beëindigde haar schuilplaatsenbeleid rond 1990 ⁷. Een schuilplaats is gewoon bouwwerk onder de Omgevingswet. Een vergunning voor de technische bouwactiviteit is alleen nodig in de gevallen die het Bbl noemt, zoals een bouwwerk zonder dak dat ondergronds ligt ⁴⁵. Een vergunning voor de omgevingsplanactiviteit is nodig waar het omgevingsplan van de gemeente dat vereist ⁶. Gebruik de Vergunningcheck in het Omgevingsloket ¹.

Is een eigen schuilplaats in Nederland verplicht of gesubsidieerd?

Nee. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), waarin de landelijke bouwregels staan, bevat geen verplichting om een schuilplaats te bouwen; het noemt bouwwerken "voor de landsverdediging of de bescherming van de bevolking" alleen om ze van sommige regels uit te zonderen ⁵.

De overheid beëindigde haar schuilplaatsenbeleid rond 1990. In juni 2024 schreef de minister van Justitie en Veiligheid over het besluit van 1990: "In 1990 heeft het toenmalige kabinet besloten de rol van openbare schuilgelegenheden bij de bescherming van de bevolking te beëindigen. [...] Dit besluit is nog steeds van kracht" ⁷. Of er een openbare schuilplaats wordt aangeboden, beslist elke gemeente zelf ⁷. In 2022 schreef dezelfde minister dat het Rijk het schuilplaatsenbeleid halverwege de jaren 1980 had beëindigd ⁸.

Geen enkele geraadpleegde officiële bron noemt subsidie voor eigen schuilplaatsen, en de staat beëindigde zijn steun voor openbare schuilplaatsen in 1990. De overheid kondigde in 1988 aan niet meer te investeren in nieuwe openbare schuilplaatsen, en beëindigde haar ondersteunende rol in 1990 ⁷.

Heb ik een vergunning nodig voor een ondergrondse schuilplaats?

Er bestaat geen specifieke vergunning voor schuilplaatsen. Onder de Omgevingswet kan bouwen twee afzonderlijke vergunningen vereisen ⁴⁶:

• Bouwactiviteit (technisch): een vergunning is alleen nodig in de gevallen die het Bbl aanwijst ⁴⁵. Voor een bouwwerk zonder dak hoort daarbij een bouwwerk dat "ondergronds is gelegen" (art. 2.26) ⁵. Voor een gebouw met dak horen daarbij een gebouw dat hoger is dan 5 m, een dakterras of balkon heeft, of een hoofdgebouw wordt (art. 2.25) ⁵. Artikel 2.27 zondert bouwwerken in gevolgklasse 1 uit, die onder de kwaliteitsborging vallen (art. 2.17), evenals enkele genoemde kleine bouwwerken ⁵.
• Omgevingsplanactiviteit: een vergunning is nodig, tenzij een uitzondering geldt ⁴. De landelijke lijst van vergunningvrije omgevingsplanactiviteiten in het Bbl (art. 2.29) noemt geen schuilplaatsen of ondergrondse ruimten; het dichtstbijzijnde onderdeel is een bouwwerk in een voor- of achtererf van niet hoger dan 1 m en niet groter dan 2 m² ⁵. Verder bepaalt het omgevingsplan van de gemeente de regels, die een vergunning- of meldplicht kunnen inhouden ⁶.

De overheid verwijst naar de Vergunningcheck in het Omgevingsloket om na te gaan of je een vergunning nodig hebt of een melding moet doen ¹. Phaenyx zegt niet of een bepaald project een vergunning nodig heeft.

Is er officieel advies over hoe je er een bouwt?

Er is geen officieel bouwadvies voor schuilplaatsen gevonden. Het huidige advies van de overheid gaat over waar je schuilt: onder de grond of midden in een groot gebouw ³². Het ministerie van Justitie en Veiligheid werkt aan een landelijk kader om bestuurders te ondersteunen (Landelijk kader schuilen en evacueren), dat naar verwachting eind 2026 wordt vastgesteld. TNO onderzoekt welke schuilmogelijkheden de overlevingskans bij een militaire aanval vergroten ². De NOS meldde in mei 2025 dat TNO bouwtechnische eisen zou opstellen voor bouwwerken die geschikt zijn om te schuilen ⁹; zulke eisen zijn in de geraadpleegde officiële bronnen niet gepubliceerd ². Zie de pagina over openbare schuilplaatsen.

Waarom is een constructeur nodig?

Alles wat ondergronds of dragend is, is constructief werk, en Phaenyx geeft geen bouwinstructies. Onze gidsen over een zeecontainer ingraven en een container versterken leggen de belangrijkste punten uit, en de gidsen over de beschermingsfactor, ventilatie en ABC-filtratie beschrijven wat een schuilplaats moet bereiken. Ze verwijzen naar niet-Nederlandse instanties en zijn geen Nederlandse regels.

Wat moet ik eerst controleren?

1. Doe de Vergunningcheck in het Omgevingsloket voor je adres en je project ¹.
2. Vraag je gemeente naar de regels in haar omgevingsplan ⁶.
3. Laat een gekwalificeerde constructeur de locatie en het ontwerp beoordelen.

Waar de overheid op dit moment adviseert te schuilen, staat op de pagina over openbare schuilplaatsen.

Veelgestelde vragen

Is het legaal om in Nederland een bunker te bouwen?

Ja, als gewoon bouwwerk. Geen Nederlandse wet verplicht, verbiedt of vergunt specifiek eigen schuilplaatsen; de Omgevingswet, het Bbl en het omgevingsplan van je gemeente bepalen welke vergunningen gelden ⁴⁵⁶.

Heeft een ondergrondse ruimte een vergunning nodig?

Vaak wel. Volgens het Bbl heeft een ondergronds bouwwerk zonder dak een vergunning voor de technische bouwactiviteit nodig, tenzij een uitzondering uit artikel 2.27 geldt, en de planologische kant hangt af van het omgevingsplan ⁵⁶. Gebruik de Vergunningcheck ¹.

Moeten nieuwe woningen in Nederland een schuilplaats hebben?

Nee. Het landelijke bouwbesluit stelt geen eis voor schuilplaatsen, en de overheid beëindigde haar schuilplaatsenbeleid rond 1990 ⁵⁷.

Is er een Nederlandse norm voor schuilplaatsen?

Er is geen officiële bouwnorm voor schuilplaatsen gevonden; in de geraadpleegde officiële bronnen zijn geen bouwtechnische eisen gepubliceerd ².

Wie controleert een schuilplaatsproject?

Er bestaat geen instantie specifiek voor schuilplaatsen. Je gemeente, via het Omgevingsloket, en een gekwalificeerde constructeur zijn het startpunt ¹⁶.

Gaat de overheid eisen voor schuilplaatsen publiceren?

Eind 2026 wordt een landelijk kader voor schuilen en evacueren verwacht, gericht op bestuurders, naast een onderzoek van TNO ². De officiële bronnen zeggen niet dat het bouweisen zal bevatten.