Թարգմանված է անգլերեն էջից, որը ստուգվել է 2026-11-16։ Աղբյուրների վերնագրերը բնօրինակի լեզվով են։
Կարճ պատասխան. Հայաստանի միջուկային վթարի դեպքում բնակչության պաշտպանության ազգային պլանով կայուն յոդի պատրաստուկները նախօրոք տրվում են Մեծամորի Հայկական ատոմային էլեկտրակայանից 10 կմ շառավղով բնակիչներին՝ տանը պահելու համար, ինչպես նաև կազմակերպությունների ղեկավարներին՝ ըստ աշխատողների թվի 1։ 3 րոպե տևողությամբ «Ճառագայթային վտանգ» ազդանշանը դրանք ընդունելու հրահանգն է 1։ Դեղերի պետական ռեգիստրում կալիումի յոդիդի հաբ չկա 4։
Հայաստանն ատոմակայան ունի՞
Այո՛։ Արմավիրի մարզի Մեծամորում գտնվող Հայկական ատոմային էլեկտրակայանն ունի ՎՎԷՌ-440 տիպի երկու էներգաբլոկ 3։ ԱՄԷԳ-ի տվյալներով Հայաստանում մեկ ռեակտոր գործում է (416 ՄՎտ(է) զուտ հզորությամբ), մեկը մշտապես կանգնեցված է. 2025 թվականին Հայաստանի էլեկտրաէներգիայի 30.6%-ն արտադրվել է ատոմակայանում 2։ Հարևան Վրաստանն ու Ադրբեջանը էներգետիկ ռեակտոր չունեն. Թուրքիայում չորսը կառուցվում են, Իրանում մեկը գործում է 2։
Ո՞վ է ստանում յոդի հաբեր
Ատոմակայանի արտաքին վթարային պլանը (ՀՀ կառավարության 2005 թվականի դեկտեմբերի 22-ի N 2328-Ն որոշում, գործում է) սահմանում է երկու գոտի 1.
| Գոտի | Շառավիղ | Ինչ է ասում պլանը յոդի մասին |
|---|---|---|
| Նախահարձակ պաշտպանական միջոցառումների գոտի (ՆՊՄԻ) | 0-5 կմ | Կայուն յոդը նախօրոք տրվում է բնակիչներին և պահվում նրանց մոտ. կազմակերպությունների ղեկավարները ստանում են ըստ աշխատողների թվի |
| Շտապ պաշտպանական միջոցառումների պլանավորման գոտի (ՇՊՄՊ) | 5-10 կմ | Նույն նախնական բաշխումը |
Պլանում նշված են Արմավիրի մարզի 22 բնակավայր, այդ թվում՝ Արմավիրը և Մեծամորը, և Արագածոտնի մարզի 3 բնակավայր. 10 կմ գոտում ապրում է 88 740 մարդ 1։ Յոդ են ընդունում նաև ատոմակայանի անձնակազմը և աղտոտված գոտի ուղարկվող փրկարարական կազմավորումները 1։ Պաշարի ձեռքբերումը, կուտակումը, պահպանումը և թարմացումն իրականացնում է առողջապահության նախարարությունը 1։ Phaenyx-ը պաշտոնական հաստատում չի գտել, թե վերջին անգամ երբ են հաբերը բաժանվել տնային տնտեսություններին. եթե ապրում եք Մեծամորի մոտ, հարցրե՛ք ձեր համայնքապետարանին։
Ե՞րբ ընդունել յոդ
Միայն պաշտոնական հրահանգով։ 10 կմ գոտում «Ճառագայթային վտանգ» ազդանշանը, որը տրվում է շչակներով՝ 3 րոպե անընդմեջ, հրահանգ է՝ կիրառել պաշտպանության միջոցները, ընդունել կայուն յոդ և պատսպարվել. հետագա հրահանգները տրվում են հեռուստատեսությամբ և ռադիոյով 1։ Տե՛ս Armenia alerts և Potassium iodide։
Ի՞նչ չափաբաժին
Հայաստանը մեկ անձի համար չափաբաժինների աղյուսակ չի հրապարակում։ Պլանի N 13 հավելվածը յուրաքանչյուր բնակավայրի համար հաշվարկում է կայուն յոդի օրական քանակը՝ բաժանված 0-14 և 14 և ավելի տարիքային խմբերի (Մեծամորի համար՝ օրական 1 283,75 գ՝ 10 000 բնակչի համար) 1։ Հետևե՛ք հաբերի հետ կամ իշխանությունների կողմից տրվող հրահանգներին։
Կարելի՞ է Հայաստանում գնել կալիումի յոդիդ
Վահանաձև գեղձի արգելափակման համար կալիումի յոդիդի հաբ Դեղերի պետական ռեգիստրում չկա. ակտիվ բաղադրատարրով որոնումը տալիս է միայն Արմենիկում համակցված դեղը և ռադիոակտիվ յոդ-131-ով պատրաստուկներ 4։ Վաճառքի կանոն հրապարակված չէ։
Ո՞վ է կարգավորում միջուկային անվտանգությունը
Միջուկային անվտանգության կարգավորման պետական կոմիտեն (ANRA)։ Միջուկային անվտանգության մասին կոնվենցիայի 2022 թվականի հայաստանյան զեկույցում նշվում է, որ ANRA-ն ստուգել է ատոմակայանում յոդային կանխարգելման և բաշխման կազմակերպումը, որ 5 կմ գոտին ազդարարում է ատոմակայանը, իսկ 5-10 կմ գոտին՝ փրկարար ծառայությունը 3։ Տե՛ս Nuclear plant zones։
Հաճախ տրվող հարցեր
Մեծամորից որքա՞ն հեռավորության վրա են նախատեսված յոդի հաբեր
Մինչև 10 կմ՝ 0-5 կմ նախահարձակ միջոցառումների գոտի և 5-10 կմ շտապ միջոցառումների գոտի 1։
Երևանը նախօրոք յոդի հաբեր ստանո՞ւմ է
Ոչ. նախնական բաշխումը վերաբերում է պլանում նշված 10 կմ գոտու բնակավայրերին, և Երևանը դրանց թվում չէ 1։
Կալիումի յոդիդը վաճառվո՞ւմ է Հայաստանի դեղատներում
Կալիումի յոդիդի հաբ գրանցված չէ 4։
Preparedness index: Armenia ranks 60th of 83, 43/100 · full ranking
Աղբյուրներ · 4
- Government of Armenia / Armenian Legal Information System (ARLIS), Ministry of Justice · ՀՀ կառավարության 22.12.2005 N 2328-Ն որոշում. Հայկական ատոմային էլեկտրակայանի միջուկային և (կամ) ճառագայթային վթարների դեպքում բնակչության պաշտպանության ազգային պլան (Government Decision 2328-N: National plan for protecting the population in a nuclear or radiation accident at the Armenian NPP, off-site emergency plan; status "in force") ստուգվել է 2026-11-16
- International Atomic Energy Agency (IAEA), Power Reactor Information System · PRIS - country statistics (reactors in operation / shut down / under construction by country; feed of https://pris-stats.iaea.org/country-statistics) ստուգվել է 2026-11-16
- Government of the Republic of Armenia, published by the International Atomic Energy Agency (IAEA) · Convention on Nuclear Safety, 9th National Report (prepared by the Government of the Republic of Armenia for the Ninth Review Meeting, August 2022) ստուգվել է 2026-11-16
- Scientific Centre of Drug and Medical Technology Expertise (Ministry of Health of Armenia) · State Register of Medicines, search by active ingredient "iodide" ստուգվել է 2026-11-16